Than cốc Trung Quốc tăng kỷ lục 46% trong tháng 8: áp lực nguồn cung và tác động đến ngành thép toàn cầu

Giá than cốc tăng sốc: cú sốc nguồn cung kéo dài

Giá than cốc kỳ hạn trên sàn Đại Liên (Trung Quốc) đã tăng tới 46% chỉ trong tháng 8/2026, đánh dấu mức tăng theo tháng lớn nhất kể từ khi hợp đồng này được giao dịch vào năm 2013. Đây là một cú sốc thực sự đối với thị trường nguyên liệu thô, vượt xa kỷ lục trước đó là 38% hồi tháng 7/2025. Nguyên nhân chính đến từ sự thắt chặt nguồn cung kéo dài nhiều tháng, khởi nguồn từ vụ tai nạn hầm mỏ tại tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc) vào tháng 5, khiến hơn 80 người thiệt mạng – thảm họa tồi tệ nhất trong nhiều năm. Sau sự cố, chính quyền Trung Quốc đã tăng cường kiểm tra an toàn tại các mỏ than trên toàn quốc, làm giảm sản lượng khai thác và khiến nguồn cung nội địa trở nên khan hiếm.

Bên cạnh đó, các yếu tố cung từ bên ngoài cũng không mấy khả quan. Australia – nhà xuất khẩu than luyện kim hàng đầu thế giới – liên tục gặp gián đoạn sản xuất do thời tiết và các sự cố hạ tầng. Giá than cốc cao cấp FOB Australia đã tăng 25% trong bảy tháng đầu năm so với cùng kỳ năm ngoái. Sự kết hợp giữa nhu cầu nhập khẩu mạnh từ Ấn Độ và nguồn cung bị siết chặt đã đẩy thị trường vốn dĩ cân bằng trước đó rơi vào trạng thái thiếu hụt.

Tác động lan tỏa đến ngành thép toàn cầu

Giá than cốc tăng vọt không chỉ là câu chuyện riêng của Trung Quốc. Ấn Độ, nhà sản xuất thép lớn thứ hai thế giới, phụ thuộc tới 95% nhu cầu than luyện kim vào nhập khẩu. Do đó, biên lợi nhuận của các nhà máy thép nước này đang bị bóp nghẹt khi chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao. Các nhà sản xuất thép Ấn Độ có thể phải đối mặt với lựa chọn khó khăn: hoặc chuyển chi phí tăng thêm sang giá thép, hoặc chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận. Trong bối cảnh nhu cầu thép toàn cầu vẫn phục hồi chậm, việc tăng giá bán có thể làm giảm sức cạnh tranh, đặc biệt tại các thị trường nhạy cảm về giá.

Không chỉ Ấn Độ, các nước nhập khẩu than cốc khác ở châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc cũng sẽ chịu áp lực chi phí tương tự. Điều này có thể dẫn đến làn sóng tăng giá thép trên toàn cầu, ảnh hưởng đến các ngành xây dựng, sản xuất ô tô và thiết bị. Trong khi đó, Trung Quốc – nước sản xuất thép lớn nhất thế giới – có thể tăng cường sử dụng than nội địa, nhưng nguồn cung bị hạn chế do các biện pháp an toàn, khiến giá than trong nước tiếp tục neo cao.

Rủi ro lạm phát và tác động đến tiền tệ hàng hóa

Giá than cốc tăng kéo theo chi phí sản xuất thép tăng, từ đó tạo áp lực lên lạm phát toàn cầu, đặc biệt tại các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng và nguyên liệu thô. Các ngân hàng trung ương vốn đang tìm cách kiểm soát lạm phát có thể phải đối mặt với một cú sốc cung mới, làm phức tạp thêm bức tranh chính sách tiền tệ. Đồng đô la Mỹ hiện đang ở mức 99,4 – thấp hơn đáng kể so với đầu năm, phản ánh kỳ vọng Fed sẽ nới lỏng chính sách. Tuy nhiên, nếu lạm phát hàng hóa leo thang, Fed có thể phải thận trọng hơn trong việc cắt giảm lãi suất, hỗ trợ đồng bạc xanh phục hồi.

Đối với các đồng tiền hàng hóa như CAD, AUD và NOK, diễn biến này là một con dao hai lưỡi. Canada là nước xuất khẩu than cốc lớn, và giá than cao hơn có thể cải thiện cán cân thương mại, hỗ trợ CAD. Tương tự, Australia – nước xuất khẩu than luyện kim lớn nhất thế giới – sẽ được hưởng lợi từ giá than tăng, giúp AUD vững vàng hơn. Ngược lại, Na Uy – nước nhập khẩu than cốc cho ngành thép – có thể chịu áp lực chi phí, nhưng NOK thường được hỗ trợ bởi giá dầu, vốn vẫn đang ở mức cao do căng thẳng địa chính trị tại Iran. Nhìn chung, AUD và CAD có thể là những đồng tiền được hưởng lợi rõ rệt nhất từ đà tăng của than cốc.

Triển vọng và những gì cần theo dõi

Thị trường than cốc đang trong tình trạng thắt chặt kéo dài, và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt trong ngắn hạn. Các yếu tố cần theo dõi bao gồm tốc độ khôi phục sản xuất tại các mỏ than Trung Quốc sau các đợt kiểm tra an toàn, cũng như tình hình xuất khẩu từ Australia. Bên cạnh đó, nhu cầu nhập khẩu của Ấn Độ sẽ tiếp tục là động lực chính giữ giá than ở mức cao. Nếu nguồn cung không được cải thiện, giá than cốc có thể còn tăng thêm, tạo ra áp lực lạm phát lớn hơn và ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Các nhà giao dịch cần đặc biệt chú ý đến dữ liệu PMI sản xuất của Mỹ và Canada công bố trong ngày 1/9, cũng như các bài phát biểu của quan chức Fed, để đánh giá tác động của cú sốc giá hàng hóa đến chính sách tiền tệ. Ngoài ra, diễn biến của cặp AUD/USD và USD/CAD sẽ phản ánh rõ rệt sức khỏe của thị trường than cốc. Sự biến động của giá than cốc có thể là chất xúc tác cho các xu hướng lớn hơn trên thị trường ngoại hối trong những tuần tới.