Dầu vượt 105 USD: thị trường đang định giá khả năng Fed tăng lãi, nhưng kịch bản Hormuz đóng hoàn toàn vẫn còn thiếu nhiều mảnh ghép

Cú sốc nguồn cung đang được định giá lại từ gốc

Brent tăng 4% lên 105,26 USD/thùng, WTI lần đầu vượt 100 USD kể từ tháng 5, sau khi Iran tuyên bố tấn công 10 tàu gần eo biển Hormuz và lực lượng Houthi kiểm soát cảng Mocha của Yemen. Điểm đáng chú ý không nằm ở mức tăng tuyệt đối, mà ở chỗ Brent đã đi lên hơn 30% từ đáy đầu tháng 8. Thị trường không còn giao dịch một vụ việc đơn lẻ — nó đang giao dịch một giả định rằng xung đột kéo dài hơn dự kiến, và rằng cán cân dầu sẽ tiếp tục thắt chặt nếu xuất khẩu bị suy giảm.

Cơ chế truyền dẫn ở đây khá rõ: rủi ro vận chuyển đẩy phí bảo hiểm và chi phí vận tải lên, làm giá giao ngay cao hơn giá kỳ hạn xa, khuyến khích tích trữ và rút bớt hàng tồn kho thương mại. Khi tồn kho giảm, biên độ biến động tăng, và mỗi tin tức địa chính trị lại có sức công phá lớn hơn lần trước. Đây là lý do vì sao giá dầu có thể nhảy 4% chỉ trong một phiên mà không cần bất kỳ thay đổi nào về nguồn cung thực tế.

Xác suất Fed tăng lãi: từ 61% lên gần 70%

Theo dữ liệu CME Group, thị trường đang đặt cược gần 70% khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tuần tới, tăng từ 61% một ngày trước đó. Đây là bước nhảy đáng kể chỉ trong 24 giờ, và nó diễn ra bất chấp áp lực chính trị từ Nhà Trắng muốn lãi suất đi xuống.

Điều đáng lưu ý là thị trường đang phản ứng với giá dầu trước khi có dữ liệu lạm phát. Giá xăng bình quân tại Mỹ đã lên gần 4,28 USD/gallon theo AAA — và chi phí đó không dừng ở trạm xăng, nó thấm vào giá mọi hàng hoá vận chuyển bằng đường bộ. Đây chính là hiệu ứng vòng hai: cú sốc năng lượng ban đầu chuyển thành chi phí logistics, rồi thành lạm phát dịch vụ, và cuối cùng thành kỳ vọng lạm phát.

Bối cảnh thị trường lúc 00:11 ngày 11/9 giờ Việt Nam cho thấy DXY ở 98,989 (+0,21%), USD/JPY 154,29 (+0,51%), EUR/USD 1,1620 (-0,11%), vàng 4.365,96 USD/oz (-0,79%). Việc vàng giảm trong khi dầu tăng là tín hiệu quan trọng: dòng tiền đang chạy vào USD vì kỳ vọng lãi suất cao hơn, chứ không chạy vào tài sản trú ẩn cổ điển. Đây là kiểu phản ứng đặc trưng của một cú sốc lạm phát do nguồn cung, không phải cú sốc tăng trưởng.

Dữ liệu CPI lõi MoM dự báo 0,2%, CPI lõi YoY dự báo 2,4% (giảm nhẹ từ 2,5%), CPI tổng thể YoY dự báo 3,4%. Nếu con số thực tế vượt dự báo — đặc biệt là CPI tổng thể MoM với dự báo 0,4% so với kỳ trước 0,1% — thì xác suất Fed tăng lãi có thể vượt 70% một cách nhanh chóng, vì thị trường sẽ cộng thêm phần bù rủi ro năng lượng vào kỳ vọng lạm phát tương lai.

CAD, AUD, NOK: hưởng lợi nhưng không đồng đều

Các đồng tiền hàng hoá thường được hưởng lợi khi giá dầu tăng, nhưng mức độ khác nhau đáng kể. CAD gắn chặt nhất với dầu WTI nhờ xuất khẩu dầu thô sang Mỹ; NOK hưởng lợi trực tiếp từ Brent và khí đốt châu Âu; AUD lại nhạy cảm hơn với quặng sắt và kim loại công nghiệp, và chỉ hưởng lợi gián tiếp từ dầu qua kênh lạm phát toàn cầu.

Vấn đề là trong một môi trường Fed tăng lãi, sức mạnh của USD có thể lấn át phần thưởng từ giá dầu. Nếu DXY tiếp tục leo lên trên 99, áp lực lên CAD, AUD, NOK sẽ gia tăng bất chấp giá hàng hoá cao. Đây là điểm nhiều nhà giao dịch bỏ qua: tương quan giữa dầu và các đồng tiền hàng hoá không ổn định khi lãi suất là biến số chính.

Kịch bản Hormuz đóng hoàn toàn còn thiếu gì?

Thị trường đang định giá rủi ro gián đoạn nguồn cung, nhưng chưa định giá kịch bản eo biển Hormuz đóng hoàn toàn. Khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua eo biển này mỗi ngày, nhưng con số đó chưa nói hết câu chuyện.

Thứ nhất, kịch bản này giả định không có đường vòng. Trên thực tế, đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út và các tuyến qua Biển Đỏ có thể bù đắp một phần, nhưng công suất dự phòng hạn chế và chính Biển Đỏ cũng đang bị đe doạ bởi Houthi kiểm soát cảng Mocha.

Thứ hai, kịch bản này giả định Trung Quốc — nhà nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới — sẽ tiếp tục mua vào. ING ghi nhận Trung Quốc đã tăng mua trong những tuần gần đây sau nhiều tháng nhu cầu yếu. Nếu đà mua này tiếp tục, nó sẽ khuếch đại tác động của bất kỳ gián đoạn nguồn cung nào. Nhưng nếu Trung Quốc rút lại vì giá cao, đà tăng sẽ hạ nhiệt đáng kể. Đây là biến số chưa được định giá đầy đủ.

Thứ ba, kịch bản này giả định OPEC+ không phản ứng. Công suất dự phòng của Ả Rập Xê Út và UAE vẫn còn, nhưng việc huy động nó sẽ là tín hiệu chính trị phức tạp và mất thời gian.

Thứ tư, và quan trọng nhất với nhà giao dịch: kịch bản Hormuz đóng hoàn toàn sẽ đẩy dầu lên mức nào? Không ai biết chắc, và bất kỳ con số nào đưa ra cũng mang tính đầu cơ. Điều có thể nói là biên độ sẽ mở rộng rất mạnh, và các đồng tiền hàng hoá sẽ biến động theo cấp số nhân.

Điều cần theo dõi

Ba biến số quan trọng nhất trong những ngày tới: thứ nhất, con số CPI tổng thể MoM có vượt 0,4% không — nếu có, xác suất Fed tăng lãi sẽ vượt 70% và USD có thể vượt 99 trên DXY; thứ hai, dữ liệu nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc có duy trì đà tăng không; thứ ba, diễn biến tại eo biển Hormuz và Biển Đỏ — bất kỳ leo thang nào ở Mocha hay Hormuz sẽ là chất xúc tác cho một đợt tăng giá mới. Với nhà giao dịch CAD, AUD, NOK, cần theo dõi tương quan giữa dầu và USD — nếu USD mạnh lấn át, phần thưởng từ hàng hoá có thể không chuyển thành sức mạnh tiền tệ.