Quảng cáo
Quảng cáo
Phiên tòa hình sự tại Brooklyn buộc tội Huawei điều hành một 'doanh nghiệp tội phạm' trong hai thập kỷ, trùng thời điểm ông Tập Cận Bình thăm Washington. Vụ việc là tâm điểm mới của cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ–Trung, với kênh truyền dẫn chính qua chuỗi cung ứng bán dẫn, nhu cầu trú ẩn và rủi ro gián đoạn thương mại.
Từ ngày 9/9, tòa án liên bang tại Brooklyn (New York) mở phiên xét xử hình sự Huawei. Cáo trạng của Bộ Tư pháp Mỹ quy kết tập đoàn viễn thông Trung Quốc điều hành như một "doanh nghiệp tội phạm", với các tội danh gồm racketeering, rửa tiền, gian lận ngân hàng và chuyển tiền, vi phạm lệnh trừng phạt Iran, cản trở điều tra và âm mưu đánh cắp bí mật thương mại của năm công ty công nghệ Mỹ. Khung thời gian cáo buộc kéo dài từ khoảng 1999 đến 2020.
Điểm đáng chú ý về mặt địa chính trị: phiên tòa dự kiến kéo dài khoảng ba tháng, trùng khớp với chuyến thăm Washington của Chủ tịch Tập Cận Bình từ 23–25/9, nơi thương mại, trí tuệ nhân tạo, thuế quan và tiếp cận công nghệ then chốt nằm trong chương trình nghị sự. Việc một án hình sự đối với tập đoàn công nghệ lớn nhất Trung Quốc diễn ra song song với đàm phán cấp cao tạo ra một dạng "đòn bẩy kép" — vừa là sức ép pháp lý, vừa là quân bài trên bàn thương lượng.
Huawei phủ nhận toàn bộ, cho rằng đây là nỗ lực của Washington nhằm biến các tranh chấp thương mại thông thường và hành vi của một số nhân viên thành bằng chứng về một âm mưu cấp tập đoàn. Luật sư bào chữa Brian Heberlig lập luận vụ án xoay quanh "cạnh tranh, không phải âm mưu; đổi mới, không phải đánh cắp". Bắc Kinh đã phản ứng mạnh, tuyên bố "kiên quyết phản đối việc Mỹ đàn áp và kiềm chế doanh nghiệp Trung Quốc".
Có ba kênh chính cần theo dõi.
Thứ nhất, kênh chuỗi cung ứng bán dẫn. Huawei không còn chỉ là nhà sản xuất thiết bị viễn thông — tập đoàn này ngày càng giữ vai trò trung tâm trong ngành bán dẫn và AI của Trung Quốc. Bất kỳ phán quyết bất lợi nào cũng có thể mở đường cho các biện pháp trừng phạt bổ sung, siết chặt hơn nữa khả năng tiếp cận chip tiên tiến và thiết bị sản xuất chip của Trung Quốc. Điều này tác động trực tiếp tới cổ phiếu nhóm bán dẫn, các nhà cung cấp thiết bị, và gián tiếp tới toàn bộ định giá chuỗi công nghệ châu Á.
Thứ hai, kênh khoáng sản chiến lược. Trung Quốc hiện kiểm soát phần lớn đất hiếm toàn cầu — nắm 60% trữ lượng và xử lý 90% nguồn cung thế giới. Việc Bắc Kinh yêu cầu doanh nghiệp nước ngoài phải xin phép để xuất khẩu thiết bị hoặc vật liệu đất hiếm có nguồn gốc Trung Quốc, kể cả nam châm đất hiếm và một số vật liệu bán dẫn chứa dấu vết khoáng sản, đã tạo ra một cơ chế trả đũa có độ trễ nhưng sâu. Nếu vụ Huawei leo thang, đây là công cụ Bắc Kinh có thể kích hoạt nhanh nhất.
Thứ ba, kênh trú ẩn và tiền tệ. Căng thẳng Mỹ–Trung leo thang thường đẩy dòng tiền vào vàng và các tài sản phòng thủ. Thời điểm hiện tại, vàng đứng ở 4380.77 USD (+0.91%) — mức cao phản ánh nhu cầu trú ẩn đã được định giá đáng kể. Chỉ số DXY ở 100.215 (-0.02%) cho thấy đồng bạc xanh chưa phản ứng mạnh, trong khi USD/JPY ở 156.854 (+0.58%) và EUR/USD ở 1.14856 (+0.09%) cho thấy thị trường ngoại hối đang giao dịch trong biên độ hẹp, chưa có dấu hiệu hoảng loạn.
Đây là điểm quan trọng nhất với người giao dịch. Vụ Huawei không phải tin mới — nó bắt nguồn từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump, khi Huawei bị đưa vào danh sách đen thương mại năm 2019, và vụ bắt giữ bà Mạnh Vãn Chu năm 2018 từng làm rung chuyển quan hệ Mỹ–Trung–Canada. Thị trường đã có hơn nửa thập kỷ để hấp thụ rủi ro Huawei.
Tuy nhiên, hai yếu tố mới chưa được định giá đầy đủ. Một là tính chất hình sự của phiên tòa — nếu có phán quyết kết tội, tiền lệ pháp lý này có thể được dùng để mở rộng trừng phạt sang các công ty Trung Quốc khác trong chuỗi bán dẫn và AI, chứ không chỉ dừng ở Huawei. Hai là sự trùng lặp thời gian với chuyến thăm của ông Tập, biến phiên tòa thành một biến số trong đàm phán cấp cao — điều có thể tạo ra bước ngoặt bất ngờ theo cả hai hướng.
Về phía Trung Quốc, các biện pháp kiểm soát đất hiếm đã được công bố từ tháng 10 và thị trường đã phản ứng một phần. Nhưng nếu Bắc Kinh kích hoạt cơ chế cấp phép ở quy mô lớn, tác động lên giá vật liệu bán dẫn và chi phí sản xuất toàn cầu sẽ vượt xa mức đã định giá.
Đáng chú ý, lập luận của CEO Anthropic, Dario Amodei, rằng "Trung Quốc dẫn đầu AI sẽ là mối nguy nghiêm trọng" và cáo buộc các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc "chưng cất" mô hình Mỹ cho thấy cuộc cạnh tranh đã mở rộng từ viễn thông và 5G sang bán dẫn và AI. Bắc Kinh gọi đây là "chiến lược Chiến tranh Lạnh" nhằm duy trì ưu thế công nghệ của Mỹ. Đây là kênh rủi ro dài hạn chưa được định giá đầy đủ trong cổ phiếu công nghệ.
Trong tuần tới, lịch kinh tế Trung Quốc có hai sự kiện đáng chú ý: lãi suất cho vay cơ bản kỳ hạn 1 năm (dự báo 3%) và 5 năm (dự báo 3.5%) công bố ngày 21/9. Nếu Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc giữ nguyên hoặc nới lỏng, đó có thể là tín hiệu Bắc Kinh ưu tiên ổn định kinh tế trong nước hơn là leo thang đối đầu bên ngoài. Về phía Mỹ, bài phát biểu của Fed Goolsbee ngày 21/9 và chỉ số hoạt động kinh tế quốc gia của Fed Chicago (dự báo 0.2, kỳ trước -0.08) sẽ cung cấp thêm tín hiệu về hướng lãi suất.
Các mốc cần quan sát trên thị trường: vàng quanh 4380 USD, DXY quanh 100, EUR/USD quanh 1.1485, USD/JPY quanh 156.85. Nếu căng thẳng Mỹ–Trung leo thang trong tuần ông Tập thăm Washington, vàng có thể kiểm định vùng cao hơn trong khi DXY chịu áp lực hai chiều — vừa từ nhu cầu trú ẩn, vừa từ kỳ vọng lãi suất.
Điều cần theo dõi tiếp theo là diễn biến phiên tòa tại Brooklyn, bất kỳ động thái nào từ Bộ Thương mại Trung Quốc liên quan tới đất hiếm, và kết quả cuộc gặp cấp cao Mỹ–Trung ngày 23–25/9. Ba biến số này sẽ quyết định liệu rủi ro địa chính trị có bị định giá lại hay tiếp tục được thị trường hấp thụ như một nền tảng căng thẳng thường trực.
Tổng hợp và phân tích từ Al Jazeera.
Thông tin trên trang không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch ngoại hối và vàng có rủi ro mất vốn.
