MiCA và DeFi: Brussels gặp khó trong việc xác định đối tượng quản lý – tương lai nào cho các giao thức cho vay phi tập trung?

Brussels và bài toán khó mang tên DeFi lending

Khuôn khổ MiCA (Markets in Crypto Assets) của Liên minh châu Âu, có hiệu lực từ năm 2024, đã thiết lập một hệ thống quản lý toàn diện cho thị trường tiền mã hóa, nhưng cố tình bỏ ngỏ lĩnh vực cho vay và vay mượn tiền mã hóa. Đến tháng 5/2026, Ủy ban châu Âu đã chính thức tham vấn các bên liên quan về việc có nên mở rộng phạm vi quản lý sang lĩnh vực này hay không. Trọng tâm của cuộc tranh luận nằm ở các "lending vault" – cấu trúc tài chính phi tập trung có thể luân chuyển hàng tỷ USD vào thị trường tín dụng onchain mà không giống với bất kỳ mô hình cho vay truyền thống nào.

Vấn đề cốt lõi mà Brussels phải đối mặt là xác định ai là đối tượng cần được quản lý. Luật pháp EU hiện không có khái niệm "vault", do đó các luật sư phải xác định bản chất pháp lý của chúng dựa trên chức năng kinh tế thay vì nhãn dán. Điều này tạo ra một vùng xám pháp lý rộng lớn, khiến việc áp dụng các quy định hiện hành trở nên khó khăn.

Vault DeFi: Kiến trúc phân tán làm mờ ranh giới trách nhiệm

Giao thức cho vay phi tập trung Morpho là một ví dụ điển hình cho sự phức tạp này. Kiến trúc Vault V2 của Morpho phân chia trách nhiệm giữa bốn vai trò khác nhau: chủ sở hữu (owner), người quản lý chiến lược (curator), người phân bổ vốn (allocator) và người giám sát rủi ro (sentinel). Mỗi vai trò đảm nhận một phần chức năng, nhưng không một cá nhân hay tổ chức nào đảm nhận toàn bộ trách nhiệm như một tổ chức cho vay truyền thống. Điều này khiến việc xác định "nhà cung cấp dịch vụ" theo quy định của MiCA trở nên vô cùng khó khăn.

Jonathan Galea, đối tác tại Cahill Gordon & Reindel, cảnh báo rằng việc gộp tất cả các vault vào một danh mục duy nhất là sai lầm. Vault cho vay giúp tập hợp thanh khoản phân mảnh vào thị trường tín dụng, trong khi các loại vault khác có thể mua bán tài sản mã hóa và cần được đối xử khác biệt. Nếu Brussels áp dụng một nhãn dán chung cho "DeFi lending", các cấu trúc có chức năng kinh tế hoàn toàn khác nhau có thể bị quản lý theo cùng một cách, gây ra những hậu quả không mong muốn.

Tiêu chí phân định: Phi tập trung hay cấu trúc kiểm soát?

Một trong những giải pháp được đề xuất là sử dụng mức độ phi tập trung làm ranh giới quản lý. Tuy nhiên, Galea cho rằng cách tiếp cận này sẽ bất lợi cho các giao thức mới. "Phi tập trung là một phổ và phụ thuộc vào thời gian: một bài kiểm tra dựa trên tiêu chí này sẽ trừng phạt các giao thức mới hơn, trong khi củng cố vị thế của các giao thức lớn đã có nhiều năm phân phối quyền kiểm soát."

Thay vào đó, luật sư Yuriy Brisov đề xuất tập trung vào cấu trúc của vault và mức độ kiểm soát của con người. Ông nhấn mạnh rằng nếu vault không có tổ chức điều hành, không có người quản lý được chỉ định, người nắm giữ có quyền yêu cầu trực tiếp đối với tài sản trong pool và có thể rút lui trước khi bất kỳ thay đổi tham số nào có hiệu lực, thì đó là dấu hiệu của sự phi tập trung thực sự.

Michael Egorov, nhà sáng lập Curve Finance, cũng lên tiếng cho rằng DeFi lending cần một khuôn khổ riêng biệt, không thể áp dụng các biện pháp bảo vệ của tài chính truyền thống một cách máy móc. "DeFi không cần một số biện pháp bảo vệ mà tài chính truyền thống yêu cầu, nhưng đồng thời có thể cần những biện pháp khác", ông nói.

Hướng đi cho tương lai: Cần một khuôn khổ riêng biệt

Cuộc tham vấn của Ủy ban châu Âu sẽ kết thúc vào ngày 30/9/2026. Kết quả của quá trình này sẽ quyết định liệu các lending vault có nằm trong phạm vi điều chỉnh của MiCA hay không, và nếu có, chúng sẽ được quản lý như thế nào. Các chuyên gia trong ngành đều đồng ý rằng việc quản lý DeFi lending là cần thiết để bảo vệ người dùng và tăng cường sự an toàn, nhưng cách tiếp cận phải tinh tế và linh hoạt.

Brisov đề xuất rằng nếu Brussels quyết định đưa hoạt động cho vay và vay mượn vào phạm vi quản lý, họ nên thêm chúng vào danh sách các dịch vụ tài sản mã hóa được quản lý một cách rõ ràng, thay vì mở rộng định nghĩa về nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Điều này sẽ giúp tránh tạo ra sự mơ hồ và cho phép xây dựng các quy định phù hợp với đặc thù của từng loại hình dịch vụ.

Điều người giao dịch cần theo dõi

Trong bối cảnh này, các nhà giao dịch và nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ diễn biến của cuộc tham vấn và các phản hồi từ các bên liên quan. Những tín hiệu từ Brussels về hướng điều chỉnh sẽ có tác động lớn đến các giao thức DeFi và toàn bộ thị trường tiền mã hóa. Ngoài ra, các chỉ số kinh tế vĩ mô như chỉ số niềm tin tiêu dùng khu vực đồng euro và bài phát biểu của các quan chức Fed trong tuần tới cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý thị trường và dòng vốn vào các tài sản rủi ro như bitcoin.