Trục Merz-Macron rạn nứt vì ngân sách EU, Pháp bị ECB 'cảnh cáo' thâm hụt 5,5% GDP – EUR/GBP chịu áp lực kép từ bất ổn tài khóa và World Cup

Trục Merz-Macron rạn nứt: Cuộc chiến ngân sách EU và tác động đến EUR

Berlin/Paris/Brussels, ngày 11-13/7/2026 – Đồng Euro đang chịu áp lực từ nhiều phía trong tuần giao dịch giữa tháng 7, không chỉ từ sự phân kỳ chính sách tiền tệ với BOE, mà còn từ những rạn nứt chính trị-ngân sách ngày càng sâu sắc trong nội bộ EU. Sự đối đầu giữa Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về ngân sách dài hạn của khối, cùng với việc Brussels chính thức khiển trách Paris về thâm hụt ngân sách, đang tạo ra cơn gió ngược cho đồng tiền chung châu Âu.

Merz vs. Macron: Cuộc chiến MFF 2028-2034

Tại hội nghị thượng đỉnh EU bàn về Khung Tài chính Đa niên (MFF) giai đoạn 2028-2034, hai tầm nhìn đối lập về tương lai tài khóa của châu Âu đã va chạm trực diện:

Phe "tiết kiệm" do Merz dẫn đầu (Đức, Hà Lan, Đan Mạch, Thụy Điển, Áo):

• Phản đối mọi hình thức vay nợ chung để mở rộng ngân sách EU.
• Merz tuyên bố thẳng thắn: "Đề xuất hiện tại trên bàn đàm phán rõ ràng là quá cao. Các con số phải giảm xuống."
• Ủy ban Châu Âu ban đầu đề xuất khung ngân sách khoảng 2.000 tỷ EUR, ngay lập tức bị bác bỏ. Đan Mạch đề xuất cắt giảm mạnh, và Síp (kết thúc nhiệm kỳ chủ tịch EU) đề xuất cắt thêm 2%.

Phe "chi tiêu" do Macron dẫn đầu (Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha):

• Macron tin vào nợ chung của Liên minh và coi MFF là cơ hội để châu Âu đầu tư tham vọng vào công nghệ và quốc phòng.
• Pháp, với tư cách nước đóng góp ròng lớn thứ hai, muốn duy trì ngân sách lớn để tài trợ cho các ưu tiên chiến lược như tự chủ công nghệ, chuyển đổi xanh, và năng lực quốc phòng độc lập.

Sự chia rẽ này phản ánh khoảng cách triết lý cơ bản giữa "chính thống tài khóa Đức" và "tham vọng hội nhập Pháp" – một vết nứt đã tồn tại từ thời kỳ khủng hoảng nợ công Eurozone nhưng đang được khoét sâu bởi áp lực chính trị nội địa. Merz đối mặt với đảng AfD cực hữu đang trỗi dậy, buộc ông phải cứng rắn về tài khóa. Macron đã suy yếu nghiêm trọng sau canh bạc bầu cử sớm và các cuộc biểu tình bạo lực gần đây tại Paris.

Pháp bị EU khiển trách: Thâm hụt 5,5% GDP và thủ tục kỷ luật

Ngày 8/7/2026, EU chính thức tuyên bố "thủ tục thâm hụt vượt mức là có căn cứ" đối với bảy quốc gia thành viên: Pháp, Bỉ, Ý, Hungary, Malta, Ba Lan và Slovakia. Đây là lần đầu tiên Pháp bị khiển trách như vậy kể từ khi Macron lên nắm quyền năm 2017.

Con số đáng báo động:

• Thâm hụt ngân sách Pháp: 5,5% GDP (gần gấp đôi giới hạn 3% của EU).
• Nợ công Pháp: vượt 112% GDP.
• Pháp phải đàm phán một kế hoạch điều chỉnh với Brussels, đối mặt với nguy cơ bị phạt tài chính nếu không tuân thủ.

Điều này đặt Macron vào thế khó: ông vừa cam kết tăng tốc giảm thuế cho người lao động và hủy bỏ kế hoạch tăng thuế đối với người về hưu sau các cuộc biểu tình bạo lực, nhưng lại phải thuyết phục Brussels rằng Paris sẽ giảm thâm hụt. Các cam kết chi tiêu hào phóng từ cả phe cực tả lẫn cực hữu trong chu kỳ bầu cử vừa qua càng làm phức tạp thêm triển vọng tài khóa.

Cải cách Merz tại Đức: Gói 10 tỷ EUR nhưng bị giới hạn bởi liên minh

Trong khi Merz thúc đẩy tiết kiệm ở Brussels, ông cũng đang triển khai gói cải cách trong nước trị giá 10 tỷ EUR/năm:

• Giảm thuế cho người thu nhập thấp và trung bình.
• Nâng thuế suất cao nhất lên 47% (từ 45%) đối với thu nhập trên 280.000 EUR.
• Cải cách hưu trí: tăng dần tuổi nghỉ hưu quá 67; quỹ hưu trí kiểu Thụy Điển.
• Cắt giảm 8% biên chế các bộ liên bang thông qua số hóa.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế mô tả gói cải cách là "gia tăng" chứ không "chuyển đổi" – Berenberg nhận định: "không có cải cách nào trong số này là đột phá." SPD trong liên minh đã chặn các cải cách sâu hơn về thị trường lao động. Điều này có nghĩa động lực tăng trưởng của Đức – đầu tàu kinh tế Eurozone – vẫn bị hạn chế, gián tiếp gây áp lực lên EUR.

World Cup 2026: Cơn đau đầu tỷ giá cho bóng đá châu Âu

Một yếu tố ít được chú ý nhưng cũng góp phần vào tâm lý tiêu cực với EUR: các liên đoàn bóng đá châu Âu tham dự World Cup 2026 tại Bắc Mỹ đang đối mặt với áp lực tài chính đáng kể từ tỷ giá. FIFA thanh toán toàn bộ tiền thưởng bằng USD, và sự suy yếu của EUR so với USD từ năm 2022 đến nay đồng nghĩa các liên đoàn châu Âu nhận được ít hơn đáng kể khi quy đổi về đồng nội tệ. Một liên đoàn ước tính sẽ thua lỗ nếu bị loại sớm, khi chi phí tại Mỹ cao hơn trong khi tiền thưởng quy đổi thấp hơn.

Tổng tiền thưởng World Cup 2026 là 871 triệu USD, với đội vô địch nhận 50 triệu USD. Nhưng với EUR/USD ở mức ~1,08 (so với ~1,12 tại World Cup 2022), khoản tiền này đã "bốc hơi" khoảng 4-5% giá trị chỉ vì tỷ giá.

Eo biển Hormuz: Biến số dầu mỏ và tác động đến EUR

Căng thẳng Hormuz cũng ảnh hưởng đến EUR theo cách riêng. Khi giá dầu Brent dao động trong biên độ 74-78 USD/thùng trong tuần 11-13/7, chi phí năng lượng nhập khẩu của Eurozone tăng cao, làm xói mòn thặng dư thương mại và gây áp lực giảm lên EUR. Ngày 12/7, dữ liệu Kpler cho thấy chỉ sáu tàu qua eo biển – thấp nhất năm tuần. Mỹ nâng mức đe dọa lên "nghiêm trọng" ngày 7/7.

Kết luận

EUR/GBP đang chịu áp lực từ ba hướng: (1) phân kỳ chính sách tiền tệ ECB-BOE, (2) rạn nứt chính trị-ngân sách Merz-Macron và thủ tục thâm hụt của Pháp, và (3) các cú sốc bên ngoài từ Hormuz và World Cup. Khi Brussels và Paris bước vào cuộc đàm phán căng thẳng về điều chỉnh tài khóa, và ECB chuẩn bị cho cuộc họp 23/7 với khả năng tạm dừng, EUR/GBP nhiều khả năng sẽ tiếp tục kiểm tra các mức thấp mới dưới 0,8500.