Brexit Reset và Burnham: Cơ hội 'thiết lập lại' quan hệ Anh-EU hậu Starmer – Tác động đến GBP giữa làn sóng Bregret kỷ lục

Brexit Reset và Burnham: Cuộc 'thiết lập lại' lịch sử quan hệ Anh-EU

London/Brussels, ngày 11-13/7/2026 – Cuối tuần giữa tháng 7/2026 đánh dấu thời điểm mang tính bước ngoặt trong chính trường Anh, với những tác động sâu rộng đến đồng Bảng Anh và cặp EUR/GBP. Sự từ chức của Thủ tướng Keir Starmer ngày 22/6/2026, sau chuỗi khủng hoảng nội các và thất bại thảm hại trong bầu cử địa phương tháng 5 (Labour mất kiểm soát hơn một nửa số hội đồng), đã mở ra chương mới cho quan hệ Anh-EU. Andy Burnham, cựu Thị trưởng Greater Manchester, đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử phụ tại Makerfield để đủ điều kiện tranh cử vị trí lãnh đạo Labour và hiện là ứng viên sáng giá nhất thay thế Starmer.

Brexit Reset: Ba thỏa thuận then chốt đang ở 'vị thế rất tích cực'

Nick Thomas-Symonds, Trưởng đoàn đàm phán Brexit của Anh, báo cáo rằng ba thỏa thuận trụ cột trong gói Brexit Reset đều đang "ở vị thế rất tích cực":

1. Thỏa thuận Nông sản-Thực phẩm (SPS): Anh sẽ áp dụng "liên kết động" (dynamic alignment) với các tiêu chuẩn vệ sinh và kiểm dịch động thực vật của EU. Điều này giúp giảm đáng kể kiểm tra biên giới – rào cản thương mại lớn nhất hậu Brexit. Tác động kinh tế ước tính: giảm chi phí thương mại nông sản 1,2-1,5 tỷ GBP/năm.

2. Liên kết thị trường carbon (ETS): Kết nối hệ thống giao dịch khí thải Anh-EU, tạo thị trường carbon thống nhất, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp hai bên.

3. Chương trình Di chuyển Thanh niên: Công dân dưới 30 tuổi được phép sống, học tập và làm việc qua lại giữa Anh và EU trong thời gian giới hạn. Điểm vướng mắc chính: học phí đại học cho sinh viên EU tại Anh.

Ngoài ra, các cuộc thảo luận đang mở rộng sang các lĩnh vực khác: Anh tham gia chương trình mua sắm quốc phòng trị giá 90 tỷ EUR của EU cho Ukraine; tích hợp sâu hơn với thị trường điện nội khối; và các ngoại lệ từ kế hoạch "Made in Europe" của EU.

Hội nghị thượng đỉnh bị hoãn: EU muốn 'khóa chặt' tiến trình trước khi Reform ngăn cản

Hội nghị thượng đỉnh EU-Anh lần thứ hai dự kiến tổ chức tại Brussels ngày 22/7 đã bị hoãn sau sự từ chức của Starmer. EU muốn dời sang tháng 10/2026 "càng sớm càng tốt", nhưng phân tích từ The European Conservative chỉ ra động cơ thực sự: Brussels muốn khóa chặt tiến trình Brexit Reset trước khi đảng Reform UK của Nigel Farage có thể làm phức tạp hoặc phá hoại các cuộc đàm phán. Reform UK đã duy trì vị trí dẫn đầu đáng kể trong các cuộc thăm dò dư luận suốt hơn một năm trước cuộc bầu cử 2029.

Bregret đạt đỉnh: 55% ủng hộ tái gia nhập EU

Dữ liệu thăm dò từ YouGov công bố tháng 6/2026 cho thấy làn sóng "Bregret" (hối tiếc Brexit) đã đạt mức kỷ lục:

• 55% người Anh ủng hộ tái gia nhập EU – con số cao nhất từng ghi nhận.
• 63% ủng hộ liên kết chặt chẽ hơn mà không cần trở thành thành viên đầy đủ.
• Trong nhóm 18-34 tuổi, tỷ lệ ủng hộ tái gia nhập lên tới 68%.
• Chỉ 29% cho rằng Anh đã đúng khi rời EU – mức thấp kỷ lục.

Đáng chú ý, Lord Livermore trở thành Bộ trưởng đương nhiệm đầu tiên công khai ủng hộ tư cách thành viên EU đầy đủ – một sự phá vỡ tabu chính trị đáng kể.

Burnham: Ẩn số với Brussels nhưng được kỳ vọng còn tiến xa hơn Starmer

Andy Burnham được Brussels đánh giá là "ẩn số" (unknown quantity), nhưng các quan chức EU hy vọng rằng với nền tảng ủng hộ châu Âu mạnh mẽ hơn Starmer, ông có thể còn tiến xa hơn trong việc thắt chặt quan hệ. Tại Hội nghị Labour 2025, Burnham từng nói ông "hy vọng được thấy nước Anh tái gia nhập EU trong đời mình" – dù đến tháng 5/2026, ông đã điều chỉnh giọng điệu thận trọng hơn, nói rằng ông tôn trọng kết quả trưng cầu dân ý 2016.

OMFIF nhận định Burnham nên ưu tiên "tái thiết hỗ trợ đầu tư từ EU" – một tín hiệu quan trọng đối với thị trường tài chính. Sự ổn định chính trị tương đối và cam kết kỷ luật tài khóa của Burnham đã góp phần hỗ trợ tâm lý tích cực cho GBP trong những ngày cuối tuần 11-13/7.

Tác động đến EUR/GBP

Về mặt lý thuyết, Brexit Reset thành công sẽ có lợi cho cả GBP và EUR thông qua tăng trưởng thương mại, nhưng GBP được hưởng lợi nhiều hơn do xuất phát điểm thấp hơn. Các ước tính từ OMFIF và Viện Nghiên cứu Tài khóa (IFS) cho thấy các thỏa thuận SPS và ETS có thể bổ sung 0,3-0,5 điểm phần trăm vào GDP Anh hàng năm trong trung hạn.

Tuy nhiên, những ràng buộc cơ bản vẫn tồn tại:

• "Đường đỏ" của Labour: không quay lại thị trường đơn, liên minh thuế quan, hoặc tự do di chuyển.
• Sự trỗi dậy của Reform UK đe dọa mọi nhượng bộ với Brussels.
• EU nhất quán từ chối cách tiếp cận "cherry-picking" – tiếp cận thị trường đơn không thể tách rời khỏi nghĩa vụ duy trì nó.

Như Thomas-Symonds đã phát biểu ngày 1/7: "Đây là về vị trí của chúng ta trong năm 2026. Tôi nghĩ 2026 rất khác 2016... và rất khác 2024." Câu nói này nắm bắt chính xác tâm thế mới của nước Anh trong quan hệ với châu Âu – và là một yếu tố nền tảng đang hỗ trợ cho GBP trong bối cảnh EUR suy yếu vì bất ổn chính sách.