Tồn kho xăng và distillate Mỹ giảm mạnh, cấu trúc sản phẩm siết chặt hơn dầu thô

Tồn kho dầu thô tăng nhưng sản phẩm lại cạn dần

Tuần kết thúc ngày 18/9, API ước tính tồn kho dầu thô thương mại của Mỹ tăng 1,786 triệu thùng, nối tiếp mức tăng 7,14 triệu thùng của tuần trước đó. Nhìn bề ngoài, đây là tín hiệu nguồn cung dầu thô đang được bổ sung. Nhưng bức tranh phía sau lại ngược lại: tồn kho xăng giảm 2,16 triệu thùng, còn distillate giảm 2,164 triệu thùng — đảo chiều hoàn toàn so với mức tăng lần lượt 1,46 triệu và 1,61 triệu thùng của tuần trước.

Điểm đáng chú ý là mức nền đã rất thấp. Bước vào kỳ báo cáo này, tồn kho xăng đang thấp hơn 5% so với trung bình 5 năm cùng kỳ, còn distillate thấp hơn tới 13%. Đây không phải sự điều chỉnh nhỏ trong một hệ thống dư thừa, mà là sự siết chặt thực sự ở khâu sản phẩm tinh chế.

Vì sao dầu thô và sản phẩm lại phân kỳ?

Cơ chế nằm ở chỗ dầu thô không tự chảy vào bình xăng. Muốn biến thùng dầu thô thành xăng, diesel hay jet fuel, nhà máy lọc dầu phải có công suất và biên lợi nhuận đủ hấp dẫn. Khi tồn kho dầu thô tăng nhưng tồn kho sản phẩm giảm, thị trường đang nói rằng nút thắt nằm ở khâu chế biến, không phải ở khâu khai thác.

Một phần nguyên nhân đến từ nguồn cung nội địa. Sản lượng dầu thô Mỹ tuần kết thúc 11/9 ở mức 13,944 triệu thùng/ngày, tăng 462.000 thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước. Nguồn cung thô vẫn khá dồi dào. Nhưng tồn kho tại Cushing — điểm giao nhận của hợp đồng WTI — lại tăng 2,082 triệu thùng, cho thấy dầu thô đang bị dồn về kho thay vì được đẩy nhanh qua các nhà máy lọc dầu.

Trong khi đó, kho dự trữ chiến lược (SPR) chỉ rút ra thêm 400.000 thùng, đưa tổng tồn kho SPR xuống 284,6 triệu thùng — thấp hơn công suất tối đa tới 429 triệu thùng, và chỉ còn cách ngưỡng vận hành tối thiểu 250–300 triệu thùng một khoảng rất hẹp. Việc SPR gần như cạn dần khả năng hỗ trợ đã khiến thị trường mất đi một van điều tiết quan trọng.

Tác động vòng hai lên lạm phát

Sự phân kỳ giữa dầu thô và sản phẩm có ý nghĩa trực tiếp với lạm phát. Giá xăng và diesel là thành phần nhạy cảm nhất trong rổ CPI, và chúng phản ánh giá sản phẩm tinh chế chứ không phải giá dầu thô. Khi tồn kho distillate thấp hơn 13% so với trung bình 5 năm, biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) có xu hướng nới rộng. Chi phí vận tải, nông nghiệp và sản xuất công nghiệp vì thế khó giảm nhanh, ngay cả khi giá dầu thô hạ nhiệt.

Đây là dạng lạm phát dai dẳng và khó xử lý bằng chính sách tiền tệ. Fed có thể tác động tới tổng cầu, nhưng không thể nhanh chóng bổ sung công suất lọc dầu. Với DXY đang ở 100,634 và vàng quanh 4.339,73 USD/oz, thị trường dường như vẫn đang định giá một mức bất ổn địa chính trị nhất định, trong đó rủi ro năng lượng là một cấu phần không thể bỏ qua.

Hàm ý với CAD, AUD, NOK

Các đồng tiền hàng hoá thường hưởng lợi khi giá năng lượng tăng, nhưng cơ chế lần này có sự khác biệt. CAD gắn chặt với dầu thô nặng của Canada — vốn là nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy lọc dầu ở Trung Tây Mỹ. Khi distillate và xăng khan hiếm, nhu cầu dầu thô nặng để pha trộn có thể tăng, hỗ trợ CAD gián tiếp. Tuy nhiên, nếu giá dầu thô Brent và WTI tiếp tục chịu áp lực — hiện Brent quanh 97,85 USD/thùng và WTI quanh 89,14 USD/thùng, đều giảm mạnh so với tuần trước — thì lợi ích cho CAD sẽ bị giới hạn.

AUD và NOK ít liên quan trực tiếp tới chuỗi lọc dầu Mỹ hơn. AUD chịu ảnh hưởng từ giá quặng sắt và tâm lý rủi ro toàn cầu, trong khi NOK gắn với dầu Brent và khí đốt châu Âu. Nếu cấu trúc sản phẩm siết chặt đẩy giá Brent quay đầu tăng trở lại, NOK có thể là đồng hưởng lợi rõ nét nhất trong nhóm. Ngược lại, nếu dầu thô tiếp tục yếu do lo ngại tăng trưởng, cả ba đồng tiền hàng hoá đều khó bứt phá.

Điều cần theo dõi

Trong ngắn hạn, dữ liệu tồn kho API dầu thô với dự báo giảm 0,5 triệu thùng và PMI tổng hợp Mỹ sơ bộ dự báo 55,2 sẽ là hai điểm neo quan trọng để đánh giá liệu nhu cầu sản phẩm có thực sự mạnh hay chỉ là hiệu ứng mùa vụ. Chỉ số giá nhà mới của Canada cũng đáng chú ý với CAD, dù dự báo đi ngang 0,0%. Điều đáng theo dõi nhất vẫn là liệu crack spread có tiếp tục nới rộng — dấu hiệu cho thấy thị trường đang định giá lại rủi ro lạm phát năng lượng, và các đồng tiền hàng hoá sẽ phản ứng ra sao trước sự phân kỳ dai dẳng này.