Khí đốt toàn cầu định giá kịch bản căng thẳng kéo dài: phần bù rủi ro nào đang nằm trong giá khí châu Âu và châu Á?

Đường cong kỳ hạn đã đổi hình dạng

Điểm đáng chú ý nhất trong phát biểu của Menelaos Ydreos, tổng thư ký Hiệp hội Khí đốt Quốc tế (IGU) — tổ chức có thành viên đại diện hơn 90% thị trường khí toàn cầu — không phải là việc giá đang cao, mà là việc cấu trúc kỳ hạn đã thay đổi. Cách đây vài tháng, giới giao dịch còn kỳ vọng giá sẽ hạ nhiệt sau mùa đông. Nay đường cong kỳ hạn cho thấy kỳ vọng căng thẳng kéo dài tới tận mùa hè năm sau rồi mới dịu lại.

Đây là tín hiệu quan trọng hơn một mức giá spot cao. Khi phần bù rủi ro lan ra các hợp đồng xa, thị trường không còn coi đây là cú sốc thời vụ mà là một trạng thái cấu trúc. Nói cách khác, thị trường đang định giá khả năng gián đoạn nguồn cung từ Vịnh Ba Tư như một điều kiện nền, chứ không phải ngoại lệ.

Vì sao châu Âu đang trả giá cao hơn châu Á

Ydreos nói thẳng: châu Âu đang bắt đầu trả giá cao hơn châu Á vì họ cần tái tạo tồn kho. Đây là điểm đảo chiều đáng kể so với giai đoạn trước, khi châu Á thường là bên trả giá cao để giành cargo. Cơ chế rất rõ: châu Âu vừa phải cạnh tranh mua LNG với châu Á, vừa phải chạy đua với thời hạn mùa đông, trong khi nguồn cung từ Qatar — một trong những nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới — đang chịu bất định vì xung đột.

Hệ quả là phần bù rủi ro ở châu Âu bị đẩy lên cao hơn phần bù ở châu Á, dù nhu cầu công nghiệp châu Á không hề nhỏ. Khi một khu vực buộc phải mua bằng mọi giá để lấp kho, họ chấp nhận trả premium — và chính premium đó trở thành mức sàn tham chiếu cho toàn bộ thị trường giao ngay.

Ydreos cũng chỉ ra điểm khác biệt so với cú sốc năng lượng sau khi Nga tấn công Ukraine năm 2022: lần này rủi ro tác động đồng thời lên nhiều khu vực, không chỉ châu Âu. Điều đó có nghĩa là không có "van xả" địa lý nào để chuyển hướng nguồn cung một cách dễ dàng.

Cận trên của rủi ro: lệnh cấm LNG Nga từ tháng 1

Một lớp bất định nữa chồng lên bức tranh trên là kế hoạch cấm nhập khẩu LNG Nga vào châu Âu từ tháng 1. Ydreos đánh giá các cargo Nga hiện đang hướng về châu Âu nhiều khả năng sẽ tìm được người mua khác, có thể với giá thấp hơn. Nhưng nếu dòng chảy đó bị gián đoạn, áp lực lên một thị trường vốn đã căng vì lo ngại nguồn cung Trung Đông sẽ tăng thêm.

Đây là dạng rủi ro "cận trên" mà thị trường kỳ hạn khó định giá chính xác: xác suất xảy ra không cao, nhưng tác động nếu xảy ra lại lớn và trùng thời điểm với giai đoạn cao điểm tiêu thụ. Chính sự chồng lấp này giải thích vì sao đường cong kỳ hạn không dốc xuống nhanh như kịch bản thông thường.

Truyền dẫn vòng hai vào lạm phát và các đồng tiền hàng hoá

Với người giao dịch tiền tệ, câu hỏi trọng tâm là phần bù rủi ro này truyền vào lạm phát và các đồng tiền hàng hoá như thế nào.

Thứ nhất, giá khí cao kéo dài không chỉ là câu chuyện năng lượng. Nó chảy vào chi phí điện, phân bón, hoá chất và vận tải — tức là vào lạm phát lõi của châu Âu và châu Á với độ trễ vài quý. Một phần bù rủi ro kéo dài qua mùa hè năm sau đồng nghĩa với việc áp lực lạm phát vòng hai không biến mất sau mùa đông, làm phức tạp đường đi lãi suất của ECB và các ngân hàng trung ương châu Á.

Thứ hai, tác động lên các đồng tiền hàng hoá là không đồng nhất. NOK hưởng lợi trực tiếp vì Na Uy là nhà cung cấp khí lớn của châu Âu — giá khí cao cải thiện cán cân thương mại và hỗ trợ ngân sách. AUD ít hưởng lợi trực tiếp từ khí hơn, nhưng nhạy với rủi ro tăng trưởng châu Á và giá hàng hoá công nghiệp nói chung. CAD chịu ảnh hưởng gián tiếp qua tương quan với dầu và qua triển vọng nhu cầu năng lượng Bắc Mỹ.

Đáng lưu ý là bối cảnh vĩ mô hiện tại không thuận cho các đồng tiền hàng hoá: DXY đang ở 101,112 (+0,57%), EUR/USD giảm về 1,13846 (-0,53%), USD/JPY lên 158,328 (+0,60%). Đồng USD mạnh là lực cản với mọi tài sản định giá bằng USD, kể cả hàng hoá — nghĩa là giá khí cao có thể phản ánh phần bù rủi ro nguồn cung nhiều hơn là dấu hiệu lạm phát toàn cầu mất kiểm soát.

Điều cần theo dõi

Ba biến số nên nằm trong danh sách theo dõi: diễn biến xung đột quanh Qatar và các tuyến xuất khẩu LNG Vịnh Ba Tư; tốc độ tái tạo tồn kho khí của châu Âu trước mùa đông và mức premium châu Âu trả so với châu Á; và tiến trình chuẩn bị cho lệnh cấm LNG Nga từ tháng 1 — đặc biệt là việc các cargo Nga có tìm được người mua thay thế hay không.

Về phía dữ liệu, doanh số bán lẻ Canada công bố hôm nay là điểm cần chú ý cho CAD, với dự báo chính thức -0,8% MoM và số không tính ô tô -0,5% — mức suy giảm đáng kể nếu đúng như dự báo, có thể lấn át cả câu chuyện năng lượng trong ngắn hạn. Các phát biểu của Fed (Williams, Barkin) cũng sẽ định hình lại kỳ vọng lãi suất, qua đó ảnh hưởng tới sức mạnh USD và gián tiếp tới sức ép lên các đồng tiền hàng hoá.