Đồng đỏ lao dốc vì thuế quan đình trệ: khi chính sách thương mại lấn át cả cung cầu

Thuế quan đình trệ, phí rủi ro bốc hơi

Thị trường đồng toàn cầu vừa trải qua một phiên bán tháo mạnh sau khi giới chức Nhà Trắng để ngỏ khả năng không áp thuế lên đồng tinh luyện. Giá đồng giao sau tại Mỹ lao dốc 4,6%, trong khi nhóm cổ phiếu khai khoáng bị xả không thương tiếc: Freeport-McMoRan mất 8%, Southern Copper giảm 7%, Teck Resources mất 7,9%, Ero Copper giảm 8,6%, Capstone Copper mất 8,2% và First Quantum Minerals giảm 6,4%. Tính đến 10 giờ sáng giờ ET, rổ kim loại Mỹ của Goldman Sachs đã giảm gần 3%, cho thấy sự yếu đi lan rộng khắp nhóm kim loại cơ bản.

Điều đáng chú ý là diễn biến này không xuất phát từ bất kỳ thay đổi nào trong dữ liệu cung cầu thực tế. Nó là hệ quả trực tiếp của việc thị trường đang tháo bỏ khoản phí rủi ro thuế quan – phần bù mà giới đầu cơ đã tích lũy suốt mùa hè với kỳ vọng chính quyền Trump sẽ áp thuế lên đồng tinh luyện. Khi kỳ vọng đó lung lay, dòng tiền đầu cơ rút ra nhanh chóng, để lại mức giá phản ánh đúng hơn câu chuyện cung cầu thuần túy.

Khi chính sách thương mại trở thành biến số lớn hơn cung cầu

Câu chuyện đồng tháng 9/2026 là ví dụ điển hình cho thấy chính sách thương mại đang lấn át cả các yếu tố cung cầu truyền thống. Trong nhiều tháng, giá đồng đã được đẩy lên mức cao kỷ lục một phần nhờ dòng chảy vật chất ồ ạt vào các kho hàng tại Mỹ trước nguy cơ thuế quan. Sự dịch chuyển này tạo ra trạng thái khan hiếm giả tạo tại các khu vực khác, đồng thời thổi phồng nhu cầu dự trữ tại Mỹ.

Khi khả năng áp thuế bị đẩy lùi, dòng chảy đảo chiều. Chênh lệch CME-LME – vốn là thước đo trực tiếp của khoản phí rủi ro thuế quan – đang thu hẹp nhanh chóng. Theo chuyên gia James McGeoch của Goldman Sachs, mức chênh lệch hiện tại chỉ còn khoảng 150 USD, tương đương 1%, đã giảm một nửa chỉ trong buổi sáng. Điều này gây bất lợi trực tiếp cho các công ty bán đồng Mỹ, trong đó Freeport với khoảng một phần ba doanh số đồng đến từ thị trường nội địa Mỹ là cái tên bị ảnh hưởng nặng nhất.

Đâu là câu chuyện cung thực sự?

Bất chấp phản ứng tiêu cực tức thời, McGeoch đưa ra một góc nhìn đáng suy ngẫm: "Phần lớn đà tăng của đồng đến từ vấn đề nguồn cung mỏ và tình trạng khan hiếm phế liệu." Ông chỉ ra rằng nhôm đang giao dịch quanh 3.300 USD, kẽm ở mức 4.000 USD – tất cả đều là câu chuyện nguồn cung, và đồng không nằm ngoài xu hướng đó. Phí tinh luyện (TC) của đồng đang ở mức thấp kỷ lục, phản ánh sự thiếu hụt nguyên liệu thô cho các nhà máy luyện kim.

Quan điểm này đặt ra câu hỏi: liệu cú sốc thuế quan có đủ sức đảo ngược xu hướng tăng dài hạn của đồng hay không? McGeoch thẳng thắn: "Tôi không tin bất cứ điều gì đã thay đổi và tôi không điều chỉnh vị thế. Tôi vẫn đang mua vào." Ông cũng lưu ý rằng thị trường này nổi tiếng với việc trừng phạt bất kỳ ai tỏ ra do dự, và việc tích lũy vị thế mua đang ở mức cao.

Tác động vòng hai lên lạm phát và các đồng tiền hàng hóa

Sự sụt giảm của đồng có ý nghĩa vượt ra ngoài thị trường kim loại. Đồng là đầu vào thiết yếu cho quá trình điện khí hóa, từ lưới điện đến xe điện. Giá đồng thấp hơn có thể làm dịu áp lực chi phí trong trung hạn, nhưng đồng thời phản ánh lo ngại về tăng trưởng sản xuất. Với chỉ số DXY đang ở mức 99,092 (+0,31%) và lợi suất thực tế vẫn neo cao, các đồng tiền hàng hóa chịu áp lực kép.

Đối với CAD, giá dầu và kim loại cơ bản là yếu tố dẫn dắt chính. Sự yếu đi của đồng bổ sung vào bức tranh kém tích cực của nhóm tiền tệ này, đặc biệt khi USD/CAD đang chịu ảnh hưởng từ dữ liệu lạm phát Mỹ sắp công bố. AUD, với vai trò là đại diện cho chu kỳ hàng hóa, cũng nhạy cảm với đà giảm của đồng và quặng sắt. NOK, dù chủ yếu gắn với dầu khí, cũng chịu tác động gián tiếp từ tâm lý chung của nhóm hàng hóa.

Về phía lạm phát, việc giá đồng hạ nhiệt có thể làm giảm bớt lo ngại về lạm phát chi phí đẩy trong sản xuất. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng lạm phát hiện tại chủ yếu đến từ năng lượng chứ không phải kim loại. Dữ liệu CPI lõi của Trung Quốc công bố tuần này cho thấy phần lớn áp lực đến từ năng lượng. Điều này hàm ý rằng ngay cả khi đồng giảm sâu, tác động lên chỉ số lạm phát tổng thể vẫn có thể bị lu mờ bởi biến động giá dầu.

Điều cần theo dõi

Trước mắt, thị trường sẽ tập trung vào dữ liệu lạm phát Mỹ công bố lúc 19:30 giờ Việt Nam hôm nay, với dự báo CPI lõi tăng 0,2% so với tháng trước và 2,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Bất kỳ bất ngờ nào về lạm phát đều có thể làm thay đổi kỳ vọng về lộ trình lãi suất của Fed, từ đó ảnh hưởng đến sức mạnh đồng USD và gián tiếp tác động lên giá hàng hóa.

Về phía đồng, cần theo dõi diễn biến chênh lệch CME-LME – nếu tiếp tục thu hẹp, áp lực lên cổ phiếu khai khoáng và giá đồng Mỹ có thể kéo dài. Ngược lại, nếu câu chuyện nguồn cung mỏ và phí tinh luyện thấp quay trở lại làm tâm điểm, giá đồng có thể tìm được hỗ trợ. Vị thế của giới đầu cơ quản lý tiền (managed money) cũng là chỉ báo quan trọng: nếu dòng tiền đầu cơ rút khỏi đồng một cách có hệ thống, đà phục hồi sẽ khó khăn hơn.

Cuối cùng, đừng bỏ qua tín hiệu từ các kim loại khác. Nhôm và kẽm đang ở mức cao kỷ lục vì lý do nguồn cung. Nếu đồng giảm trong khi nhôm và kẽm vẫn neo cao, đó là dấu hiệu cho thấy yếu tố chính trị đang tạo ra sự phân kỳ tạm thời, chứ không phải sự đảo chiều của chu kỳ hàng hóa. Ngược lại, nếu cả nhóm cùng yếu đi, câu chuyện sẽ mang tính hệ thống hơn nhiều.