Triều Tiên hòa lẫn dòng tiền mã hóa vào mạng lưới tội phạm, thách thức bài toán chống rửa tiền của sàn

Dòng tiền Triều Tiên hòa vào mạng lưới tội phạm

Báo cáo mới từ Viện Dịch vụ Hoàng gia Anh (RUSI) cho thấy Triều Tiên đã đánh cắp ít nhất 2,8 tỷ USD tài sản mã hóa từ tháng 1/2024 đến tháng 9/2025. Điểm đáng chú ý không nằm ở con số, mà ở phương thức: số tiền này đang được đẩy qua chính các mạng lưới rửa tiền của các băng nhóm lừa đảo và tội phạm có tổ chức, khiến ranh giới giữa tài chính phi pháp thông thường và tài trợ phổ biến bị xóa nhòa.

Các nhà nghiên cứu Allison Owen và Noémi També tập trung vào giai đoạn chuyển hóa tiền mã hóa thành tiền mặt – khâu ít được chú ý hơn so với hành trình qua các dịch vụ phi tập trung. Quyền sở hữu tài sản thường thay đổi trước khi chuyển đổi, khi bên thứ ba mua lại coin bị đánh cắp với giá chiết khấu. Dấu hiệu nhận biết là khi số tiền này xuất hiện cùng dòng tiền từ các vụ lừa đảo đầu tư (pig butchering) hoặc tại các địa chỉ liên quan đến Huione Group – thực thể bị Bộ Tư pháp Mỹ tịch thu hạ tầng vào tháng 6.

Cơ chế rửa tiền quy mô nhỏ, khó phát hiện

Sau vụ hack Bybit tháng 2/2025, nhóm TraderTraitor của Triều Tiên chuyển sang dựa vào mạng lưới launderer, bàn OTC và nhà giao dịch P2P, nhiều người trong số đó là công dân Trung Quốc hoạt động liên tục. Họ hợp tác với các băng đảng tội phạm có tổ chức của Trung Quốc để chuyển tiền và nhận lại tiền mặt.

Điểm mấu chốt là cách họ chia nhỏ giao dịch để tránh ngưỡng giám sát. Các tài khoản đứng tên người khác – chủ yếu là “con la” (money mules) tuyển từ Philippines, Indonesia và Trung Quốc – được dùng để rút tiền. Mỗi lần bán khoảng 7.000 USD stablecoin trên các sàn P2P, dưới ngưỡng kích hoạt kiểm tra của ngân hàng. Những khoản lớn hơn bị tách thành từng phần 30.000 USD để nếu bị đóng băng thì thiệt hại không quá lớn.

Hành vi tại sàn giao dịch cũng là tín hiệu: đăng nhập qua VPN Astrill, hoặc nộp từ 50 đến 70 ticket hỗ trợ chỉ để giải phóng một giao dịch bị giữ. Điều này cho thấy các sàn cần nâng cao quy trình giám sát hành vi bất thường, không chỉ dựa vào số tiền giao dịch.

Tác động đến quản lý rủi ro của sàn giao dịch

Báo cáo của RUSI nhấn mạnh thách thức đối với bộ phận tuân thủ: khi dòng tiền của Triều Tiên lẫn vào hệ sinh thái tội phạm, các dấu hiệu tài trợ phổ biến (proliferation finance) khó tách bạch khỏi rửa tiền thông thường. Điều này đòi hỏi các sàn giao dịch phải cập nhật mô hình rủi ro, không chỉ dựa vào danh sách địa chỉ bị trừng phạt mà còn phải phân tích hành vi giao dịch và nguồn gốc dòng tiền.

Các tác giả đề xuất hướng dẫn quy định về quan hệ đại lý giữa các sàn, chuẩn hóa bảng câu hỏi onboarding, kênh chia sẻ thông tin tình báo an toàn, và mã định danh VASP trong thông điệp thanh toán để ngân hàng nhận diện. Những đề xuất này nếu được áp dụng sẽ giúp các sàn giao dịch và tổ chức tài chính phát hiện sớm hơn các giao dịch liên quan đến tội phạm.

Bài học từ vụ Bybit

Vụ Bybit là minh chứng rõ ràng: trong số khoảng 1,5 tỷ USD bị đánh cắp, 95% đi qua các dịch vụ phi tập trung, và đến tháng 9/2025 toàn bộ số tiền này đã được chuyển thành tiền pháp định hoặc tiền cứng. Bybit mới đây thông báo đã kiện Triều Tiên và giành được lệnh đóng băng tài sản, thu hồi 48,4 triệu USD và đóng băng thêm 30,5 triệu USD – tổng cộng chỉ khoảng 5% số tiền bị đánh cắp.

Con số này cho thấy tỷ lệ thu hồi rất thấp, đồng nghĩa với việc phòng ngừa vẫn là ưu tiên hàng đầu. Các sàn giao dịch cần siết chặt quy trình xác minh danh tính, giám sát giao dịch P2P và hợp tác chặt chẽ với cơ quan thực thi pháp luật.

Điều người giao dịch cần theo dõi

Với nhà giao dịch, thông tin này không trực tiếp tác động đến giá bitcoin ngắn hạn, nhưng phản ánh rủi ro pháp lý ngày càng tăng đối với các sàn giao dịch và stablecoin. Khi các cơ quan quản lý tăng cường giám sát, có thể xuất hiện các quy định mới về P2P, KYC/AML, ảnh hưởng đến thanh khoản và chi phí giao dịch.

Cần theo dõi phản ứng của các sàn lớn trước khuyến nghị của RUSI, cũng như động thái của Mỹ và châu Âu trong việc siết chặt các kênh chuyển tiền xuyên biên giới. Sự phát triển của các công cụ phân tích on-chain và hợp tác quốc tế sẽ là yếu tố quyết định trong việc giảm thiểu rủi ro này.