Quảng cáo
Quảng cáo
Giải thích cơ chế spread giãn rộng khi ra tin và thanh khoản cạn, cách nó khiến stop loss bị khớp xa giá hiển thị, kèm ví dụ số và những trường hợp quy luật này không đúng.
Spread là khoảng cách giữa giá bid và giá ask, và nó giãn ra khi lượng người bán và người mua cùng lúc mất cân bằng hoặc rút khỏi thị trường. Vào lúc ra tin lớn, các nhà tạo lập thị trường (market maker — bên liên tục báo giá hai chiều) rút lệnh chờ vì sợ bị khớp với người có thông tin tốt hơn mình. Khi đó sổ lệnh mỏng đi, nên chỉ một khối lệnh nhỏ cũng đẩy giá chạy xa, và khoảng cách bid-ask giãn theo. Điều này giải thích vì sao spread từ 1 pip có thể vọt lên 20 pip trong vài giây. Và nó cũng giải thích vì sao stop loss của bạn có thể khớp ở mức tệ hơn nhiều so với con số bạn thấy trên biểu đồ.
Giá khớp không phải là một con số cố định, mà là kết quả của việc khớp lệnh mua với lệnh bán đang chờ. Bình thường có rất nhiều lệnh chờ hai bên, nên mua 1 lot hay 100 lot đều khớp gần như cùng một mức giá. Khi tin ra, các lệnh chờ này biến mất trong tích tắc vì không ai muốn bị khớp ngược chiều với dòng lệnh ồ ạt. Sổ lệnh trống nghĩa là lệnh của bạn phải "ăn" qua nhiều mức giá khác nhau mới khớp hết, và mỗi mức cách nhau xa hơn bình thường.
Spread chính là thước đo độ dày của sổ lệnh đó. Sổ càng dày, bid và ask càng sát nhau; sổ càng mỏng, hai bên càng tách ra. Vì vậy spread không phải một hằng số của sàn, mà là biến số phản ánh thanh khoản thời điểm. Nhiều nhà giao dịch cá nhân nhầm spread là phí cố định, rồi ngạc nhiên khi nó nở gấp hai mươi lần đúng lúc họ cần thoát lệnh nhất.
Đây là điểm quan trọng nhất và cũng ít được nói rõ. Lệnh stop của bạn, khi kích hoạt, sẽ trở thành lệnh thị trường (market order — lệnh khớp ngay ở giá tốt nhất hiện có). Nó không được đảm bảo khớp đúng mức giá bạn đặt, mà khớp ở mức giá tốt nhất còn lại trên sổ lệnh. Nếu sổ lệnh mỏng, "giá tốt nhất còn lại" có thể cách xa mức stop của bạn vài chục pip.
Ví dụ minh hoạ (số liệu do tôi dựng để giải thích, không phải dữ liệu thị trường thật): bạn mua EUR/USD ở 1.1000, đặt stop loss ở 1.0980, tức rủi ro 20 pip. Bình thường spread là 1 pip. Đúng lúc ra tin, giá bid rơi xuống 1.0980 và kích hoạt stop. Nhưng lúc đó ask đang là 1.1000 vì spread giãn lên 20 pip. Lệnh bán của bạn khớp ở bid 1.0978, rồi trượt tiếp xuống 1.0970 vì không đủ người mua ở mức cao hơn. Kết quả: bạn mất 30 pip thay vì 20 pip như tính toán.
Cần phân biệt hai hiện tượng hay bị gộp làm một. Thứ nhất là spread giãn: bid và ask tách xa nhau, làm giá hiển thị và giá khớp lệch nhau. Thứ hai là trượt giá (slippage — khớp ở giá khác giá yêu cầu). Cả hai thường xảy ra cùng lúc khi ra tin, nhưng cơ chế khác nhau: một cái do khoảng cách bid-ask, một cái do sổ lệnh mỏng. Hiểu riêng từng cái sẽ giúp bạn chọn cách phòng vệ đúng.
Không phải mọi lần ra tin spread đều giãn. Nếu tin đúng như kỳ vọng của đa số, dòng lệnh hai chiều vẫn cân bằng và spread có thể chỉ nhích nhẹ. Ngược lại, có những lúc không có tin gì mà spread vẫn giãn: cuối tuần, đầu phiên châu Á, hoặc dịp lễ lớn khi các ngân hàng lớn đóng cửa. Nghĩa là nguyên nhân gốc không phải "có tin" mà là "thanh khoản cạn" — tin chỉ là một trong nhiều nguyên nhân gây cạn thanh khoản.
Một chỗ gãy khác: spread giãn không đồng nghĩa stop loss chắc chắn bị quét. Nếu sổ lệnh vẫn đủ dày ở vùng giá của bạn, lệnh có thể khớp gần đúng mức đặt dù spread đang rộng. Và ngược lại, có sàn dùng mô hình khớp lệnh khác nhau, nên mức độ trượt giá rất khác nhau giữa các nơi. Đừng lấy trải nghiệm ở một tài khoản rồi kết luận cho toàn thị trường.
Cuối cùng, quy luật "spread giãn thì stop bị khớp xa" mạnh nhất với lệnh stop loss và lệnh thị trường, nhưng yếu hơn với lệnh giới hạn (limit order — lệnh chỉ khớp ở giá bạn đặt hoặc tốt hơn). Lệnh giới hạn không bị trượt giá theo hướng bất lợi, nhưng đổi lại nó có thể không khớp khi giá chạy qua quá nhanh.
Việc đầu tiên là đừng đặt stop loss sát giá hiển thị trong những khung giờ dễ giãn spread. Nếu bạn tính rủi ro 20 pip, hãy chừa thêm biên cho khả năng trượt giá, hoặc giảm khối lượng để tổng rủi ro thực tế vẫn nằm trong ngưỡng bạn chịu được. Con số rủi ro trên giấy chỉ đúng khi spread bình thường, và điều đó không phải lúc nào cũng đúng.
Việc thứ hai là biết lịch ra tin và tránh mở lệnh mới quanh đó nếu bạn không có chiến lược dành riêng cho biến động mạnh. Không phải để "bắt tin", mà để không bị cuốn vào biến động mà bạn không kiểm soát được. Kiểm tra lịch kinh tế là bước rẻ nhất để tránh phần lớn cú sốc spread.
Việc thứ ba là kiểm tra lại lịch sử khớp lệnh của chính bạn. Nếu bạn thấy nhiều lệnh stop khớp xa hơn mức đặt, đó là dấu hiệu bạn đang đặt stop quá sát so với thanh khoản của cặp tiền và khung giờ bạn giao dịch. Đây là dữ liệu của bạn, đáng tin hơn mọi lời giải thích chung trên mạng.
Thông tin trên trang không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch ngoại hối và vàng có rủi ro mất vốn.
